Логика бозори қайдадир

Кунига уч махал овқатланаман. Уч махал овқат ейишимга қорним оч қолганлиги сабаб бўлади. Асос бўлади.

Мижозни аризасига кўра унга хизмат кўрсатаман. Мижозни аризаси унга хизмат кўрсатишим учун асос бўлади.

Судья 5 йилга Эшматни қамашга хукм чиқаради. Тошматни аризасига кўра Эшмат уни уйидан қимматбахо буюмларини ўгирлаган. Тергов суриштирув жараёнида Эшмат ростданам ўгирлик қилгани аниқ бўлди. Эшматни қамалишига Тошматни аризаси асос бўлади.

Қанчалик кулгyли бўлишига қарамай андижонлик ўсмирларни ватан химоячиларидан калтак ейишига аслида уни отаси айбдор бўлиб чиқди. Отасини аризасига асосида улар ўсмирни урган. Хар қалай отчетни биринчи бетига ўша отани "задний число" билан ёзилган аризаси тикилади. Хуллас у болани калтак ейишига отасини аризаси асос бўлди. Хўп майли кулгили бўлса хам бу хам бир асос.

Энди мақсадга ўтсам, нимани асос қилиб тонировкани нархини 90 минималка қилишди? Бирор жойда ёзилдими ? Мен кўрмай қолгандирман балки.

Мисол учун: тонировкага кетадиган қора лентани қимматлиги сабаблими ёки у лента Ўзбекистонда яшаётган одамларга қанақадир зарар келтириши мумкин ва уни зарари хисоблаб чиқилиб шунақа рақамларга яқинлашдими?

Биринчи мисолим гирт ахмоқона бўлди сабаби тонировкани одамларни ўзи қўйдиради ва унга кетадиган харажат хайдовчининг чўнтагидандир. Иккинчи мисолим эса абсурд, бутун дунёда тонировкали мошиналар бор ва хали хеч ким кўчадаги қора ойнали мошиналар сабаб ўлмади менимча.

Хўш менга кимдир айтиб бера оладими нега тўқсон минималка? Нега 100, 50, 70, ёки 77 эмас? Тўқсондан кўра чиройли рақамларку булар, тўгрими? Асослаб бермас экансиз бира тўла 100 қўйиш керак эди текис бўлиб кетар эди. Хисоблашга хам осон. 

Тошкент шахридаги кўп чоррахаларга камералар қўйилди. Камера қўйилишидан мақсад йўл қоидаси бузулишини кузатиш, хайдовчиларни тартибга солиш. Яьни ДАН ходими бажарадиган ишни камера бажариши керак. "- Нега йўлларга камера қўйдинг?" Деб савол берилса "- ДАН ходимларини ишини бажариши учун" деган жавоб асос бўлади. Хўш энди менга айтингчи нега ўша камера турадиган чоррахадан 30 метр пастроқда яна ДАН ходими турибди? Мантиқ?

Хайдовчилик гувохномаси янгисига алмаштирилмоқда. Бунга асосий сабаб хайдовчилик гувохномасини қоида бузулган вақтда олиб қўймаслик, хайдовчини ортиқча югур-югурдан асраш. Янги гувохнома билан сиз қоида бузган вақтингизда гувохномангиз ўзингизда қолади. Қолиши керак. Аслида. 

Лекин, аммо, бироқ ундай эмас. Гувохномангизни хали хам тортиб олишмоқда. Бунга жавоб система хали ишга тушмаганлигида экан. Система хали ишга тушмаган лекин гувохнома алмаштириляпти. Эски гувохнома билан янгисини фарқи фақат шунда лекин ўша асос хали ишга тушмаган.

Эртага система ишга тушсаю худо кўрсатмасин янги гувохнома хам тўгри келмай қолса у системага? Кейин яна алмаштирамизми? 

Албатта алмаштирамиз чунки сиз билан биз "нега" деб савол бермаймиз берганимизда хам улар бу саволга жавоб беришга мажбур эмас. Аслида мажбур лекин мажбур эмас.

Хозир кўчага чиқаманда бирорта кучим етадиган ёшроқ болани кетига бир тепаман. "Нега тепдинг?" деб орқамдан йиглаб қолаверади, нима асослаб беришим шартми? Хеч ким кўрмадику?

Ёшлар иттифоқи хақида ўзимни шаҳсий фикрларим

Р.С: мақолада "ёшлар" сўзи керагидан ортиқ марта ишлатилиб кетган бўлиши мумкин, эхтиёт бўлинг.

Кечаги воқеалардан кейин анча нарса кўриниб қолди. Кимсан ёшлар иттифоқининг раиси соат 19:00 га жонли эфирга кун.уз сайтини чақиргандан кейин, попкорнларни олиб экран қаршисига миқланганлар анча-мунчани ташкил этганди. Йўқ, кутилган воқеа бўлмади.

Эххх, хаёлимга нималар келмаганди. Версус баттл, Трамп билан Клинтонни дебатлари..минг афсуски бу жонли эфир Путинни кечаги пресс-конференциясидан унчалик фарқ қилмади. Аслида соат еттидаги шоудан жиддийроқ нарсани кутган мен ва менга ўхшаганларни ўзи ахмоқ бўлса керак. Қахрамонимиз Қахрамон ака ўз услубида жавоб берди.

Келинг масалани бошқа томони хақида озгина гаплашайлик. Мени хайрон қолдирган жихат Ёшлар Иттифоқи аъзоларининг фейсбукдаги тўлқини эди. Шунча одам бор экан уларнинг таркибида, уларнинг бунчалик қимирлаб қолганини кўриб бир хайрон қолсам бир асабим бузулади. Энг кўп ёзилган гап “Азиз Қаршиевнинг биз ёшларнинг номидан гапиришга хаққи йўқ, уни истефосини талаб қиламан!” бўлди. Айнан шу гапни қайта-қайта ёзилишининг сабаби ҳам оддий, уларда ранг-баранглик йўқ. Битта шаблондан фойдаланилади, ўз дунёқарашидан келиб чиқиб фикрлаш, иккала тарафда хам турмасдан воқеаларни тарози палласига солиб ўлчаб кўриш, “балки мен адашаётгандирман балки мен нотўғри йўлдан кетаётгандирман” деб ўз устида ишлаб, ёзаётган нарсасини анализ қилишни хам хохлашмайди улар. Фаолиятини танқид қилсанг “мевали дарахтга тош отилади” деган яна бир шаблон гапни ёқанга ёпиштирадида кетаётган йўлидан тўхтаб хам ўтирмасдан олдинга қараб қадам босади. Кошки эди олдинга қадам босиб атрофдагиларни ортда қолдириб, биринчи қаторга чиқиб кетишса эди. Афсуски улар “беговой дорожка”ни устида олдинга қараб кетишаяпти.

Менга айтчи қадрдон дўстим: қанақа мевали дарахт хақида сен гапираяпсан? Қачон пишади у мева? Баргларини ялтиратиб, тагингни оқлаб қўйишни қойиллатасан лекин мевангга қачон таъм киради? Қачон ўзинги устинда ишлаб хақиқатдан ҳам ёшларга фойданг тегишни бошлайди? Қўлингдаги телефонингдан энг кўп расмга тушуриш учун фойдалансанг, сен учун имтиёзли бўлган таъриф режангни мегабайтларини фақат ўша расмларни ижтимоий тармоққа жойлаш учун ишлатсанг, қачон имтиёзни фақат ўзингни шерикларинг билан эмас хақиқатдан хам имтиёз зарур бўлган инсонлар билан бўлишасан? Менга айтчи дўстим сен бу иттифоқга аъзо бўлишдан мақсадинг нима бўлган? Ростини айт имтиёзми? Оёқ-қўлинг бут, бўйнингни тепасида бош бўла туриб сен ўқишга кириш имтиёзидан фойдаланиш учун иттифоқга аъзо бўлдингми? Ёки имтиёзга машина олишни қўшимчасига уй қуриб беришларини хохлайсанми? Энди ўрганиб қолдинг, таксидаям имтиёз, кафедаям имтиёз, телефонингдаям имтиёз, бирорта ташкилотга ишга киришдаям имтиёз..лекин булар хали етарли эмас сенга, сен янада кўпроғини истайсан, сени кучлироқ севишларини хохлайсан.

Дўстим менга тушунтириб берчи сени иш фаолиятинг нимадан иборат ўзи? Сени ташкилотинг нотўғри йўлда эмасми? Нега сени ташкилотингга аъзо одам имтиёз эгаси бўлиши керак? Нега сени ташкилотинг ўша имтиёзга хақиқатдан ҳам зор бўлган одамларни излаб топиш билан эмас ўша имтиёзларни ўзига совуруш билан шуғулланиши керак? Кўчани бошидаги бўялмаган дарвозани бўяб кеганингни расмини фейсбукка ташлашдан сен уялмайсанми? Сендаги бюджет билан унга янги уй қуриб беришинг ҳам мумкин эмасми аслида? 

Мени нима ишим бор? Мен ишлаётганим учун ташкилотинг яшаяпти! Мендақа миллионлар ишлаётгани учун сизлар кун кўраяпсизлар! Мендақа миллонлаб одамлар сабаб кассанга тушаётган миллиардларни хисобини сўрашга хаққим бор! Мен бераётган пулимдан норозиман. Мен ортиқ пулларимни хавога учирилишини хохламайман. Популизмни йиғиштириб, смартфонингни четроққа суриб бошқаларга “ўқи” деб ақл ўргатаётган китобларингни вароқлашни бошлаб, бошқа иш билан шуғуллангин энди. 

Сени дастингдан "ёшлар" деган сўзга ёшларни энсаси қота бошлади. Сени дастингдан тезроқ қариб "ёш" деган титулдан бир умрга қутулишга ҳам рози бўлиб қолдик биз ёшлар. 

Айтмоқчи мен ҳам Қаршиевга ўҳшаб ёшларни номидан гапирвордим а? Биз Ўзбекистонни етим ёшларимизку, бу ном билан фақат сизларни гапиришга хаққиларинг бор эди-ку, унутибман. Кел яхшиси битта нарсага келишиб олайлик Ўзбекистон ёшларини номидан сен хам гапирма(ёки мени АҚШга кўчирвор). Мисол учун "Биз Ўзбекистон ёшлари Қахрамон Қуронбоевни қўллаб - қувватлаймиз" эмас "Биз ёшлар иттифоқи вакиллари бошлиғимиз тарафдамиз, чунки бизда шахсий фикр йўқ эртага бошлиғимиз ишдан хайдаворса имтиёзсиз яшаб кета олмаймиз" деб гапиринглар. Биз бошқа дунё, сиз бошқа олам.

Тошкент

Биринчи курс эдим. Тошкентга энди келган вақтларим. Бунёдкор стадионини олдида кечга яқин одам кўп йиғилар эди. Ёнида парк. Баъзида биз ҳам чиқиб қолардик. Тошкентликларни томоша қилар эдик ўзимизча. Тошкентликлар умуман бошқача одам эди мен учун. Оилавий келиб музқаймоқ еб, паркларни айланиб, велосипедларда учиб, янги қурилган Бунёдкорни ёниб ўчаётган чироқларини томоша қилиб ўтиришарди скамейкаларда. Ҳавас қилардим.

Бизда унақамас. Эрталаб ишга кетиб кечқурун ярим тунда қайтишади. Оилавий кўча айланишга чиқиш уёқда турсин уйда ҳам йиғилишга вақт топиша олмайди. Айланадиган жойни ҳам тайини йўқ. Соат ўн бўмасдан яшил формадагилар уйинга хайдаб солишади.

Лекин Тошкентда унақамас эди. Шунинг учунам менга қизиқ туюлган уларни яшаш тарзи.

Хуллас одатдагидай шунақа кунларнинг бирида бизникиям тутиб қолди. Шеригим билан биз ҳам велосипед ҳайдамоқчи бўлдик. Велосипедларни прокатга берадиган одамни ёнига бордик. Сўрадик қанча бўлади, нима бўлади. Велосипедчи юзимизга озгина қараб турдида: паспорт борми? Деб сўраб қолди.
Биз вилоятлик бўлсак, Тошкентда паспортсиз юриб бўлармиди? Канешна борда.
Паспортларни қўлига узатдик. Паспортни ичини очдида бизга қараб кейин яна паспортларга қаради. Кўринишидан ҳаётдан анча хафа бу одам велосипедни бергиси кемаётганлиги сезила бошлади. Таможний ҳам бунақа проверка қилмаса керак паспортни.
Хуллас паспортни уёгини қаради, буёгини қаради охири топди.
- укалар прописка йўқку!? Дедида паспортни қўлларимизга қайтариб: " беромиман" деб орқасига бурулди.

Ўшанда унчалик хафа бўлмагандик. "Майлида велосипед хайдамасак хайдамапмиз, уйга борганда ҳайдаб келамиз" деб қўйгандим.

Кейинчалик ўша воқеани кўп эсладим. Наҳотки битта прописка шунча нарсани ўзгартирворса. Бутун бошли паспортни унга ташлаб кетсаму у пропискаси йўқлиги учун олмаса. Одамни қадри шунчалик пастми. Наҳотки ўша печат сени даражангни ўзгартирворса. Кимни ёмон кўришиниям билмайсан. Давлатними? Шу қонунларни ўйлаб топган амалдорларними? Ёки шу муҳитга мослашиб "аслида шунақа бўлиши керак" деб ўйловчи ва ўзини сендан бир бош баланд кўрадиган тошкентликларними?

Яқин-яқиндан бошлаб "прописка борасида анча енгилликлар бўляпти" деган гаплар қулоққа чалинаяпти. Яқин келажакда умуман йўқ бўлиб кетармиш деган гаплар ҳам йўқ эмас. Соц.сетларда кўзим тушиб қолади шу хабарларга муносабат билдирадиган айрим "псевдо тошкентликларга". Уларнинг айтишича пропискани енгиллатиш керак эмас, миллионта сабаб ҳам топиб беришади керак бўлса.
Шунақа одамларни монополиячиларга ўхшатаман. Соғлом рақобатдан қўрқиб доим сунъий барьерлар ўйлаб топишади. Худди жиэм, артел компаниялари каби ҳеч қачон майдонга мард бўлиб чиқиб кела олмайди.

Мени маҳаллийчиликда айблашдан олдин сиз бир нарсани тўғри тушунинг. Бу одамлар ҳам яхши ҳаёт тарзида яшагиси келади. Уларнинг ҳам сиздан кам жойи йўқ. Сиз билан битта давлатда яшашади. Бир хил ҳуқуққа эгасиз. Шароит яхшими, яхши шароитга ҳаракат қилиниши бу табиий. Сизни ишингизни, уйингизни олиб қўйишидан қўрқаяпсизми? Сиз ҳам ҳаракат қилинг, қотиб қолманг. Ундан устунлигингизни исботланг мийянгиз билан, қанақадир печатга ишониб эмас.

Барибиргаям Тошкетнтни яхши кўраман. 4 йил умрим ўтган, ўрганиб қолган эканман кўп қумсайман. Тошкент яхши шаҳар.
Тошкент ягона шаҳар Ўзбекистондаги.
Мени кут.
Сурилинглар мен ҳам сиғволай.

Кстати, янги ҳоким муборак. Энди Тошкентга кириш яна қийинлашмасайди.

19

- Нега ҳаётда дудуқланасану саҳнада бемалол гапирасан?
- Саҳнада дудуқлансам хайдаворишадида.
© Яратганга шукур.

4 - соат тугай деб қолган. Ботир (ўқитувчи) чарчади. 30 дақиқа тик туриб гапирди. Унгача ҳам 3 соат гапирган эди. Ўқувчилар бири-бири билан гаплашиб ўтиришибди. Борган сари уларнинг овози баландлашади шунда Ботир "шовқин" деб овозини баландлатади. Шовқин пасаяди озгина бўлса ҳам.
Ўзи гапирган, болаларга тушунтирган гапларини анализ қила бошлайди.

Ватан туйғуси фани. Бу фанда хоҳлаганингча гапни олиб қочсанг бўлади, айниқса сени эшитаётган ўқувчилар 6 - синф бўлганда.

Масалан ватанни севган ота - боболаримиз душманларга қарши қанчалик мардоновор курашгани, СССРни биринчилардан бўлиб парчалаганимиз, бутун дунё уруш исканжасидалигида бизнинг тинчликсевар халқимиз шоду-хуррамликда яшаётганлиги..

Буларни тўлқинланиб гапиради ҳар куни Ботир. Шунчалик кўп гапирадики ўзи ҳам ишониб кетишига сал қолади. Ўқитувчи сифатида бу нарсаларни гапириши шарт. Ахир у ўқитувчи. У болаларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш керак. Бу уни вазифаси. Шунинг орқасидан маош олади. Оиласини боқади.

Лекин аммо бироқ.. унинг ёши 35 да. Ўзи болаларни алдаши мумкин лекин ўзини алдай олмайди. Амир Темурни унчалик яхши одам бўлган деб ўйламайди у. Аждодлари душманларга қарши мардонавор курашган инсонлар бўлганида ватанининг тупроғи устидан юрган босқинчиларни рўйхати анча қисқароқ бўлармиди. Тинчликсевар юртидаги ҳаёти унчалик ҳам "идеал" эмаслигини билади.

Мактабда инглиз тилини яхши ўқигани учун ҳам кейинчалик ижтимоий тармоқлардан фойдаланишда қийналмади. Ҳорижлик дўстлар топди.  Кўп нарсаларни ўқиди. Телевизорни деярли кўрмади. Рус пропогандасидан анча узоқда яшади. Мийяси захарланмади. Лекин бу ёқда уни Ўзбек пропогандаси кутиб турганди. Бошида ўз фикрини айтиб кўрди. Йўқ бўлмади. Мажбур бўлди ўқитувчи бўлишга. Айниқса ҳозирги вақтда ўқитувчи бўлиш унчалик ҳам обрўли касб бўлмаган пайтда унга бу ёқмасди. Бошида кўника олмади. Қийналди. Жанжаллашди. Кейин уйланди..

Мана ҳозир ўнг тарафидаги ойнадан ташқарига қараб хаёл сурмоқда. Ташқаридаги суви томчилаб турган кран, стадионда костюм шимида футбол ўйнаётган болалар, дарсдан эртароқ чиққани учун хурсандлигидан бир-бирини қувиб кетаётган ўқувчилар, салқин дарахтларни панасида дам олаётган жисмоний тарбия ўқитувчиси  буларнинг ҳаммаси унинг кўзларига кўринмас эди.
Унинг кўзларига қоп-қора костюм кийган, қалин қизил галстугини учи костюмнинг тугмаси тақилган жойнинг пастрогидан чиқиб турган, қўлида катта дипломат кўтариб осмонўпар бинонинг эшигидан кириб кетаётган Ботир кўринар эди. Лифтга кириб 19 рақамли тугмани босиб, қўлидаги қоғоз стакандаги қахвани бир хўплаб қўйди.
19 - қават. Унинг ишхонаси. Залга кириши билан шовқин баландлашади. Кимдир телефонга жавоб бериб қўлига ручкани олиб дафтарга ниманидир белгилаган. Кимдир шошилиб принтердан чиқаётган қоғозларни тахлаш билан овора. Кимдир нонушта қилмаган, қўлида "Mc Donalds" деб ёзилган қоғоз қопчани очишга тайёрланмоқда..

Унинг столи бурчакда. Ойнани тагида. Шундоққина гўзал осмонўпар бинолару чумолидай келадиган одамларни томоша қилиш учун бўйнини 90°га буриш кифоя. Иш столига ўтириб қўлидаги қахвани яна бир хўплаб компютерини ёқиш тугмасини босди. Шу пайт бошлиғи келди. Саломлашгандан кейин, шу йўсинда ишласа хали уни порлоқ келажак кутаётганини айтиб, 23 қаватга чиқиб кетиши мумкинлиги ҳақида ҳам шаъма қилиб қўйди (23 - қават раҳбариятники). Ботир жилмайиб қўйди.
Бошлиғи Ботирни елкасига қоқиб нариги тарафга кетаётиб бирдан тўхтади. Ўгирилиб Ботирга қаради. Бу қараш уни бошлиғини эмас Ботирга қандайдир ёқмайдиган инсонни қараши эди. Кимлигини эслолмади. Бошлиғи уни ёнига шаҳд билан келиб, оғзидан туфуклари чиқиб: "кеча нега суботникка келмадинг" деб бақирди ва уни ғилдиракчали стулини ойна тарафга қараб қаттиқ итариб юборди. У стули билан ойнани синдириб пастга қараб қулади.
Пастга қараб кетар экан бояги қараш кимга тегишли эканини эслади. Топди. У ишлайдиган мактаб директорини қараши эди. Унутиб бўладими бунақа қарашларни.
 19 - қаватдан йиқилиш унчалик ҳам кўп вақтни олмас экан, айниқса 19 - қаватга чиқиш билан солиштирса анча фарқ бор.

Йиқилди. Турди. Устини қоқди. Ён атрофига қаради дарахтни соясида стулга суянганча ухлаётган "физрук". Костюмда футбол ўйнаётган болалар. Анча узоққа етиб борган бояги ўқувчилар. Крандан эса томчилаган сув ҳам чиқмай қолибди. Демак 4 - соат ҳам тугай деб қолган. Секин ўзи дарс ўтаётган ойнани тагига борди. Ичкарида ўзи. Болаларга дарс ўтаяпти. Куйиб - пишиб ватанпарварлик ҳақида гапираяпти. Қўлларини пахса қилганча ўзбекча пропагандани ёш мийяларга жойламоқда.

Никотин 2

  Орқадан сигнал овозини эшитгандан кейин сал ўнгроққа олди мошинасини. Сигнал чалган мошинани эгаси, уни ёнидан ўтар экан шунақа ёмон қаради-ки, бу сўкинишни тил билмасдан ҳам тушунсанг бўлади. Бу сўкинишга тил шартмас.
  Охирги пайтларда шунақа хаёлпараст бўлиб қолган Мансур. Сигаретни пачкаси билан огзига олиб бориб, лаблари билан амаллаб биттасини суғуриб олди. Сигаретни ёқди. Тутун ҳеч қаерга ёйилмасдан бир чизиқ бўлиб ойнани бурчагидан чиқа бошлади. Зўр - а? Ўзи бир тутун бўлса. Мошинанинг ичида шунча жой туриб бу тутун, айнан очиқ ойнани топиб ўшани бир бурчагидан секин чиқиб кетяпти. Чиққандан кейин қаерга кетяпти билмадиму, лекин мошинамдан мени ҳурмат қилиб чиқиб кетяпти. Физика бу. Буни илмий тарафдан исботлаб бера олган бўлармидим агар 1 - августдаги физикамни ўзим еча олганимда.
Ўқишга пул билан кирганини эслаб бир хўрсиниб қўйди.
   Энди кирган пайтлари Худодан кечирим сўраб, бундан бу ёғига фақат ўқиб, ўқишни битиргач тайёр мутахассис бўлиб ишга боришини айтганди. Ўқишга ўқидию фақат..у борган жойларда ўқишини сўрашмади. Бир ҳафта ишхонада юрса 3 ҳафта далада юрди. Қишлоқда шунча яшаб даладан ўзини олиб қочган бола, пойтахтда 4 йил ўқиб келиб, олий маълумотларию костюм шимлари билан, ялтираган қора туфлисию гулли галстуги билан прямо далани ичига кириб кетди.
  Инситутда ўқиган китоблари нимага керак энди. Электрон билан нейтронни фарқини қайси фермер завқ билан эшитарди? Нега ўша лаборатория хоналарида пахта теришнию, ғалла экишни ўргатишмади? Нега пахтани қанчада суғориб, неча кунда уни чеканка қилишларини ўқитишмади.
Энди бўлса далани ўртасида туриб олиб 30 йилдан бери даладан чиқмайдиган фермерга пахта қандай экилиши кераклигини ўргатяпти.
- Ерни 40 см шудгор қилса ер унумдорлигни 15-20 фоизга ошириш мумкинлигини тушунтираяпти. Фермер ҳам ўлган кунидан энсаси қотиб бошини қимирлатиб қўяяпти.
   "1 - августдаги имтихонларгаям 5-6 та қишлоқ хўжалиги хақида саволлар қўшиш керак аслида" деб ўйлаяпти Мансур сигаретини кулини ойнадан қоқар экан. Неччи кунда буғдой пишишию, эрталабки шудрингда терилган пахта обетда неччи граммга камайишини математика фанини саволларига қўшса бўлмайдими, мисол учун?
   Зато ўқишга тайёрланган пайтлари ўша нарса ёд бўлиб кетиб кейинчалик панд бермайди. Барибир ҳар бир талаба айланиб ўргилиб шу далаларга келади, қачондир. Агар ўрисга кетиб қомаса калласи ишлаб.
    Мансур зерикди. Радиони овозини кўтарди. Аксига олиб радиода ҳам  ўқишга пул билан кириш қонуний бўлгани ҳақида гапиришяпти. Тасаввур қилаяпсанми эртага 5-6 йилдан кейин касал бўлсанг 68 балл билан Ташмига ўқишга кирган дўхтирни қўлига тушасан. Пахта теравериб қўллари қавариб кетган дўхтирни қўлига тушасан. Ким билади пахтани ғўзадан юлгандай бирорта аьзоингни адаштириб юлиб олса.
Йўқ. Ўлиш учун 4-5 йил вақтинг қолди Мансур. Ўлсанг шу 4-5 йилни ичида ўл ёки қолган хаётингни касал бўлмасдан ўтқазишинга тўғри келади. Акс ҳолда хўрларча ўлим топасан.
   Бетонкадан чапга бурилди. Асфалт кўчаю, жигарранга бўялган томлар ортда қолиб ҳақиқий кўчалар, ҳақиқий уйлар, ҳақиқий ўзбеклар яшайдиган жойлар бошланди.
   Онасини қистови билан йўлга чиққан. Битта қизни кўриши керак. Онаси 3 ойдан бери айтади: бор, кўр, гаплаш. Бўлаваччамни қизи, бирам чиройли қиз бўпти. Коллежни ўтган йили битириб бу йил ўзларини қишлоғида боғчада ишлаяпти экан. Сен аввал бориб кўр афтингни буриштирмасдан, мол!
Тўғрида. Ўзини кўз остига олиб қўймагани бўлмагандан кейин, онаси топганига уйланадида. Ўтган сафар ўзи топган қизини фақатгина дунё қараши тор бўлиб чиқди. Қолган жойлари кенг, нормалний эди.
   Энди бўлса инцестга мажбурлашяпти. Ўзбекчилик. Нимаям дердик, бизда қамашмайди инцест учун. Демак мумкин.
   Пачкадан сигарет оларкан ўзига - ўзи: - нега мойка қилувдим? Деб савол бериб қўйди.
Қишлоққа кириш учун 3 км шунақа йўлмас йўлдан юрди. Ёнидан буғдой ортилган ЗИЛлар мингда ўтиб кетганда ойнадан калласини чиқариб 1-2 сўкинди.
Қизиғи ёш болачалар каттароқ ямаларни ёнида қўлида челакча кўтариб туришибди. ЗИЛ ўша жойдан ўтганда бир қисм, бир қисм буғдой тўкилаяпти. Ўша буғдойларни элакка солиб, ичидан тошлару қумларини ажратиб челакка солишаяпти. Эрталабдан кечгача битта челак тўлса катта гап. Нима қилади у буғдойни? Нон қилмаса керак ҳар қалай. Балки кредитга олган товуқларига берар. Балки молларига.
   Қишлоққаям кириб келди. Йўлни бўйида велосипедига суяниб турган боладан боғча қаердалигини сўради.
- яна озгина юрсангиз чапга қараб поворот бошланади. Янги асфалт қилинган кўча. Ўша асфалт тугагунча юрасиз тўғрингиздан 2 етаж здания чиқади. Катта қилиб халқ қабулхонаси деб ёзилган. Ўша жойга мошинайиззи қўясда ёнбошидан пиёда кириб, 200 метрча юрсангиз чап тарафда вино-водка деб ёзилган магазин чиқади, ўшани тўўўғрисида кичкина эшик бор. Ўша боғчани эшиги. Мошина билан киролмисиз айтиб қўяй.
- раҳмат; деди Мансур. Озгина ўйланиб қолди жойида. Кейин секин ҳайдади мошинасини.
    Вино-водка. Значит мана бу эшикча боғчаники. Эххэ..боғчаям ремонт бўляпти шекилли.
Ичкарига озгина кирганимдан кейин билдики ремонтмас ўзи шунақа экан. Сизларга қандай тасвирлаб берсам экан, агар бу бинони юнеско кўриб қолса, буни ремонт қилиш ёки бузишларига йўл қўйиб бермаган бўларди. Балки шунинг учунам ремонт қилишмас. Ким билади дейсиз.
Мансурни анқайиб турганини кўрган қоровул ёнига яқинлашар экан:
- охир замон аломатларига, бемалол бу зданияни ремонт қилишларини қўшворсаям бўлади; деди.
Мансурни башарасига қараб гапни тушуниш левели унчалик баланд эмаслигини сезгач, гапини тугатиб қўйди:
- ҳали бери ремонт қилинмайдиям дейман; деб тушунтириб қўйди.
   Қоровул билан хайрлашгач, Мансур энсаси қотиброқ ичкарига кирди. "Кемасамам бўларди" деб ўйлади. Хозир чиқса нима дейман. Бирор жойда ўтириб гаплашволишам муаммо бўлса керак. Қишлоқ жой, одамлар нотўғри тушунишади. Номери неччи эди? Ха бўлди эсладим 998..
- келдим.
    Қанчада чиқаркан. Чиқса нима дейман? Чиройлимикан ишқилиб. Жа чиройли бўмасаям майли, мендан хунук бўлмаса бўлди. Ана биров келяпти. Юзи кўринмаяпти. Кўрсат юзини тезроқ. Сигаретим қани? Қани қайси чўнтагимда? Йўўўқ! Мошинада қолиб кетдими?
- бляяяяяяяяяяя

Никотин

Келин отасини қучоқлаб йиғлаяпти. Укаси, онаси новбатда кутиб туришибди. Куёв келинни номига тортгандай бўляпти. Атрофдаги қўшниларниям кўзлари ёшланган. Нимагадир келинни йиғлаши сохтадай туюлди. Юзини ёпиб олиб хўнграб ётган қиз, ярим дақиқаям ўтмай индамасдан лимузинни орқа ўриндиғига сакраб ўтирволади. "Майли, буям бир удум бўлса керак" деб қўяқоласан.
   Нега ўзи йиғлаяпти келин?
Туғулиб ўсган уйидан, ота-онасию ака - сингилларидан ажралётгани учунми?
Аниқми?
Ёки ёнида костюм кийиб турган довдир билан бирга бир умр яшаши кераклигини ўйлаб ўкираётгандир?
Бу тарафиниям ҳеч ўйлаб кўрганмикан ўша костюмдагилар?
   Тасаввур қилаяпман: мен уни севаман, у мени севади. Тўйимизни мендан кўп кутган бўлса кутган, лекин кам эмас. Лекин уни уйидан олиб кетаётганимда отасини қучоқлаб олиб "кетмиман" деб бақириб йиғлаяпти. Бу уже менга нисбатан хурматсизликмасми? Менга нима қилганки у ўзини орқага тортяпти. Мен томонгамас уйи томонга талпиняпти. "Қўйвориб бориб ўзим мошинага ўтириб кетвораймикан" деган хаёл келди.
     Шукрки буларнинг ҳаммаси хаёл. Қўлидаги сигаретни чуқур тортиб, оқ кийимдаги келинчагини қўлидан номига тортиб турган синфдошига раҳми келгандай бўлди Мансурни.
                   
                        ****

   Ўзи неччи ёшда уйланиш керак?
Идеал ёш неччи ўзбекни боласи уйланиши учун. Любой уйланган одамга шу саволни берсанг ўзи уйланган ёшни энг идеал деб хисоблайди. Демак ўзинг хохлаганда уйлан. Ўша идеал ёш.
   Мана беш йил олдин синфдошлари ичида биринчи уйланган Ботирни қара. "Нима бунча шошилдинг" деганида, "сени тўйингда ўғлим хизмат қилади" деб хохолаб кулганди. Хотини тугишга тугдию лекин, 150 килограмм тош босади хозир. Бир кўрганида  яна ҳомиладор бўпти деб ўйлаганди, кейин билса у ҳомила овқатдан бўлган экан. Кетмайдиган, йилдан - йилга катталашадиган ҳомила экан. Ботирам алкаш бўлиб кетди шуни дастидан. Агар хотини ўзига қараб, бунақа семириб кетмаганида эриям камроқ ичган белармиди.
      Эртага мен уйлансам шунақа бўлмаслигига ким гарантия беради? 50 кгли Нигорага яна 45 кгли Мадина қўшилиб кетсачи икки йилда. Кейин нима қиласан, бошқасини топасан. Пулинг сал кўпайса 2 та қиласан хотинни. Кстати хотинни 2 та қилишам тақиқланди. Энди хотинни 2 та қилмоқчи бўлсанг сиёсий бошпана сўрашинг керак бирорта давлатдан.
     Сочларига оқ тушган Ботирга бир қараб, сигаретни тортиб, "уйланмиман ҳали бери" деб ўзига - ўзи гапириб қўйди Мансур.
                        
                             ****

   Ёшим 24. Бу қанақа ёш?
Африкани қайсидир давлатларида бу ўртача ҳаёт ёши. Яьни ўлиб кетсаям ҳеч ким "ҳали ёш эди" демайди.
    24 хил наркотикни ҳидидан номини айтиб беради бу ёшда колумбиялик оддий йигит.
    Америкалик ўзини хаётини қуриш учун ижарага олган уйида ёки севгилисини уйида яшаб юрадиган ёш бу.
    Ўзбекчи? 24 ҳали анча ёш дегани. Ҳали дедлайнга анча узоқ бу. Дадаси эндигина уй обериб, уйлантириб чиқарворадиган ёшга 2-3 йил қолган дегани. Ҳалигача боқимандалик ёши. Ҳалигача кўчадаги еган бў*ига отаси жавоб берадиган ёш бу. Ўзбек футболчилариям ёш бу ёшда.
     Сигаретини тутунига термулиб ўйлаяпти Мансур.
     24 ёш. Қанақа ёш у учун? Ҳар қалай ёш боламас. Ёшлигида ҳайдаб юрган велосипедлари давно Бекободни металл заводида қайта ишланиб бўлинган. Нимани қойиллатди шу ёшга келиб? Шахсий автомобили йўқ. Дипломсиз кўчада қолиб кетса бирорта қўлидан келадиган ҳунари йўқ. Ёши 24 га етгану лекин ҳалигача ифторликка чақирилмаган. Пушкинни бирорта шерини ёддан билмайди.
     Колянни тутунидан "ҳаракатлар стратегиясини"ни эмблемасини ясаб бериши бу маҳорат тўгри лекин кимга керак бунақа қобилият? Бу мақтаниладиган нарсамас. Бир бутулка ароқни бир кўтаришда ичганинг учун сени "пресс клуб"га чақириб, қўлингга шар тутқазишмайди. Дом2 ни кастингидан ўтқазиб қўядиган бирорта танишинг йўқ. Чақмоқ уриб бирорта қобилят эгасига айланиб қолишингни кутяпсанми? Аксига олиб бу "мусаффо осмон"да чақмоқ хам йўқ. Лузерсан.
       
                          ****

     Оиласи унчалик катта эмас. Ваннада ўзини шампунини яширадиган даражада эмас. Шароитиям ёмонмас. Ҳар қалай дўконга ўзини пакети билан бормайди.
Отаси учун яхши ўғилку лекин акаси билан келишолмасликка келишиб қўйишган.
      Укаси бор уммонбашара. Ёшлигида дадасини гап - сўзи қарамай онаси етаклаб гимнастикага оборди. Мана энди нима бўлди? Аҳад Қаюм билан уммонни плакатлари туради хонасида. Стадионларига уммон концерт бергани келганида бир ҳафта ўзига келолмаган. Дадаси дўхтиргаям оборганди ўшанда. Ўзи уммонни концертидан кейин, уммонни концертидан маънавий жароҳатланганлар учун хайрия концерти қўйиб Севарани олиб келиш керак деб ҳисоблайди Мансур.
     Синглиси коллежда ўқийди. Дадасини  эркатойи. Катта телефон олиб берган. Мансур билади синглиси телефонда гаплашишини. Индамайди лекин. Охирини ўйлайди. Хоп телефонини чуқалаб кўриб смсларни ўқиб қолса. Кейин синглисини сўкишига, уни йигитини эса уриб ўлдириб қўйишига тўгри келади. Кейин нима бўлади? Гамхўр ака қамалиб кетади, синглиси бира тўла озодликка чиқади. Ундан кўра хар - хар замон маьноли йўталиб қўяверсин синглисини олдида. Ўзида бўлмаса чақмоқ урсаям ўзгармайди.
    Мансурни ўзиям бир марта севиб қолган. Нигора. Чиройли қиз эди. У билан энг зўр даврлари ўтган. Ҳеч қачон уришиб қолмаган. Уни жигулини печкасига ўхшатарди Мансур. Иситади совутмайди. Нимадир бўлдию мошина босиб кетиб ўлди.
   Эслагиси келмайди. Кейин Мади..кейин Лайло. Уларни ҳеч қайсиси Нигорадай бўлолмади. Мошинаям урмади уларни. 
   Шу нарсаларни ўйлаб тўйниям ярмини ўтқазворибди. Оғайнисига қараб сигарет сўрраганиди: эээ пашол на*** бор ўзинг битта сотиб ол, тугатдинку бугун сигаретимми!

p.s: Мансур билан фикрларимиз бири - бирига тўгри келмаслиги мумкин. Қаргашга шошилманг.
Мансур хали кўп чекади.

Ўзга сайёраликлар

Базида ўйлаб қоламан бошқа сайёралардаям ҳаёт бормикан? Уларам бизга ўхшаш ҳаёт кечирармикан? Эрталаб ишга кетиб кечқурун ишдан қайтармикан?Диванда ёнбошлаб олиб кино кўрармикан?
Қизиқ, спорт ҳам бормикан? Футбол, теннис, бокс, карате...
Уларниям Олимпиадаси бўлармикан?
Параолимпиадасичи?
Улардаям янги келган раҳбарлар қўлидан келган ҳамма ишни қилармикан мақтов эшитиш учун?
Натижа учун борини берармикан?
Спортчилари ёшини кичрайтирармикан бирорта тузукроқ нарсага эришиш учун?
Ҳакамлар билан келишиб ўзи учун керакли натижани нақд қилиб қўйишдай ёмон ишларни қилишармикан? Энг ёмони ўзини ишлаб турган тана азосини ишламайдиган қилиб кўрсатиш учун шифокорлар билан келишармикан-а?
Пул учун профессионал спортдаги фаолиятига нуқта қўйиб, яримта одамлар иштирок этаётган мусобақаларда уялмай медалларни бўйниларига илишармикан? Эртага ўз ватанига қайтганда уларни тақдирлашиб автомобил совға қилишса, сигналларини пиппилатиб хайдаб юришармикан? Аслида ҳамма қатори мошина хайдай олишмагани учун олимпиадани бир ойлик турнирига эмас 5 кунлигига борганини эслашармикан ўшанда? Ён-атрофдаги ошна-оғайнилари олдида бошини тик тутиб юришда давом этармикан? Яримта ҳолига медал олган жамоадоши олдида, уни соясида қолдирворгани учун уфққа қараб ўйланиб қолармикан? Эрта-ндин дедлайн вақти келиб қолишини ўйлашармикан ўзга сайёраликлар ҳам?
Бормикан шунақа ёмон ўзга сайёраликлар?
Нафратланаман сизлардақа ўзга сайёраликлардан, ер сайёрасига умуман яқин йўламанглар шармандалар!